Mùa nồm ẩm (thường diễn ra vào mùa xuân tại miền Bắc Việt Nam) là "kẻ thù số một" của đàn piano cơ. Đàn piano được cấu tạo từ hơn 7.000 chi tiết, trong đó phần lớn là gỗ, dạ (nỉ), và kim loại. Khi độ ẩm không khí vượt quá mức an toàn (trên 60%), cây đàn của bạn sẽ rất dễ đổ bệnh.
Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách bảo quản đàn piano cơ đúng cách để tránh những hỏng hóc đáng tiếc trong mùa nồm.
1. Những "bệnh" thường gặp của đàn piano khi trời nồm
Khi độ ẩm quá cao, gỗ và dạ sẽ hút nước và nở ra, gây ra các hiện tượng:
- Kẹt phím: Phím đàn bị nặng, không nảy lên sau khi nhấn hoặc bị dính chặt vào nhau.
- Tịt tiếng (Nghẹn búa): Búa đàn bằng dạ bị ẩm, phồng to dẫn đến chuyển động chậm chạp, không gõ mạnh được vào dây đàn.
- Rỉ sét dây đàn: Độ ẩm bám lên bề mặt dây thép và chốt giữ dây (tuning pins), gây rỉ sét, làm giảm tuổi thọ dây và khiến đàn nhanh bị sai âm.
- Âm thanh bị đục: Thùng đàn (soundboard) bị ẩm khiến tiếng đàn nghe tối, xỉn và mất đi độ vang sáng tự nhiên.
2. Biện pháp bảo quản đàn piano cơ hiệu quả
Để bảo vệ đàn qua những ngày nồm ẩm cao điểm, bạn cần áp dụng các biện pháp từ chủ động đến bị động dưới đây:
Cắm ống sấy (Ống sưởi) đúng cách
Đây là giải pháp phổ biến và kinh tế nhất tại Việt Nam. Ống sấy là một thanh nhiệt được lắp bên trong thùng đàn để sưởi ấm và làm khô không khí xung quanh bộ máy.
- Cách dùng: Vào mùa nồm, bạn nên cắm ống sấy liên tục.
- Lưu ý: Không nên rút ra cắm vào thất thường vì sự thay đổi nhiệt độ đột ngột sẽ làm gỗ bị co ngót mạnh, gây nứt gỗ hoặc làm đàn bị lạc điệu rất nhanh.
Sử dụng máy hút ẩm (Dehumidifier)
Nếu bạn có điều kiện, đặt một chiếc máy hút ẩm trong phòng để đàn là giải pháp tối ưu nhất.
- Ưu điểm: Giúp kiểm soát chính xác độ ẩm lý tưởng của cả căn phòng (mức lý tưởng cho piano cơ là từ 45% đến 55%).
- Lưu ý: Đặt máy hút ẩm cách đàn ít nhất 1.5 - 2 mét, không chĩa thẳng luồng khí khô vào thân đàn.
Lắp đặt hệ thống kiểm soát độ ẩm chuyên dụng (Dampp-Chaser)
Đây là hệ thống cảm biến tự động được lắp cố định ngay bên trong thùng đàn. Khi độ ẩm cao, hệ thống tự bật chế độ sấy; khi độ ẩm thấp, hệ thống tự ngắt. Đây là cách bảo vệ đàn hoàn hảo nhất mà không cần con người phải canh chừng.
Đóng kín cửa phòng và phủ khăn che đàn
- Đóng cửa: Khi trời nồm, sai lầm lớn nhất là mở cửa để "cho thoáng". Hãy đóng chặt toàn bộ cửa sổ và cửa ra vào để ngăn không khí ẩm bên ngoài tràn vào nhà.
- Phủ khăn: Sử dụng khăn phủ đàn bằng vải dày để hạn chế bớt hơi ẩm bám trực tiếp lên bề mặt gỗ của đàn.
3. Vị trí đặt đàn chuẩn để tránh ẩm
Vị trí đặt đàn quyết định 50% độ bền của nhạc cụ trong mùa mưa ẩm:
- Không đặt đàn sát tường ẩm. Hãy để đàn cách tường ít nhất 10 - 15 cm để không khí được lưu thông.
- Không đặt đàn gần cửa sổ, cửa ra vào hoặc lối đi lại dễ bị hắt mưa, dính sương.
- Không đặt đàn hướng thẳng đầu gió của máy điều hòa hoặc gần nhà bếp, nhà vệ sinh.
